مرگشان بدان انتقال مىيابند ، در واقع همان انتقال روح آنان از حيوانى به حيوان ديگر است تا اينكه سرانجام به بدن‌هاى سياه و سوخته و يا بدن‌هاى مصفّاى نورانى منتقل گردند . و اين آيه را نيز كه مىفرمايد : « هان اى انسان ، چه چيز تو را نسبت به پروردگار كريمت مغرور ساخته ، خدايى كه تو را آفريد و [ اندام ] تو را درست كرد و سامانت بخشيد و در هر صورتى كه خواست تو را تركيب كرد . » « 1 » چنين تأويل كردند كه خداوند انسان‌ها را به همان مقدارى كه از بندگى و طاعت يا نافرمانى و معصيت به دست آورده باشند ، از صورت حيوانات شكل داده و تركيب مىكند . فرقه خرميّه و ديگر غاليان شيعه نيز همين عقيده را دارند . 58 . اعتقاد اين فرقه در مسئلهء « ادوار » آن بوده كه مىپنداشتند خداوند هفت آدم يكى پس از ديگرى آفريده است . نخستين آدم و نسل او پنجاه هزار سال روى زمين بودند ، زندگى مىكردند و مىمردند و روح آنها با تناسخ به صورت‌ها و اشكال مختلف در مىآمد ، آن‌گونه كه اهل طاعت از اهل معصيت تميز داده شوند . پس از گذشت پنجاه هزار سال ، اهل طاعت به جنس ملائكه درآمده به آسمان دنيا برده شدند و اهل معصيت به صورت‌هايى ناموزون كه خداوند به آنها اعتنايى ندارد درآمده و به قعر زمين فرستاده شدند . آنان اين سخن خداى عزّ و جل را شاهد بر اين عقيده خويش مىدانند : « آيا براى هدايت آنان همين كافى نيست كه امت‌هاى زيادى را كه پيش از آنان زندگى مىكردند هلاك گردانيديم ، اينان در مساكن [ ويران شدهء ] آنان راه مىروند ، همانا در اين امر آيات [ و نشانه‌هايى از عظمت خدا ] است آيا نمىشنوند . » « 2 » و چنين مىپندارند كه مورچگان ، سوسك‌ها و سرگين گردان‌هايى كه در محل سكونت آنان در رفت‌وآمدند همانانى هستند كه خداى عزّ و جل در زمان‌هاى گذشته هلاكشان ساخته و مسخشان نموده و روح آنان را طبق تناسخ به اين بدن‌هاى بدبو منتقل ساخته است . آنان افزوده‌اند كه سپس خداوند ، آدم

--> ( 1 ) . انفطار ، 6 - 8 . ( 2 ) . سجده ، 26 .